Превенција од рак на белите дробови

По повод Светскиот ден на ракот на белите дробови (1 август), да се осврнеме на превенцијата од рак на белите дробови.

Избегнувањето на факторите на ризик и зголемувањето на заштитните фактори може да помогне во спречувањето на рак на белите дробови.

Избегнувањето на факторите на ризик од рак може да помогне во спречувањето на одредени видови на рак. Факторите на ризик вклучуваат пушење, прекумерна тежина и недоволно вежбање. Зголемувањето на заштитните фактори како што се откажувањето од пушење и вежбањето, исто така, може да помогне во спречувањето на некои видови на рак. Разговарајте со вашиот лекар или друг здравствен работник за тоа како можете да го намалите ризикот од рак.

Следниве се фактори на ризик за рак на белите дробови:

1. Пушење цигари, пури и луле

Пушењето тутун е најважниот фактор на ризик за рак на белите дробови. Пушењето цигари, пури и луле го зголемуваат ризикот од рак на белите дробови. Пушењето тутун предизвикува околу 9 од 10 случаи на рак на белите дробови кај мажите и околу 8 од 10 случаи на рак на белите дробови кај жените.

Студиите покажаа дека пушењето цигари со ниска содржина на катран или никотин не го намалува ризикот од рак на белите дробови.

Студиите исто така покажуваат дека ризикот од рак на белите дробови од пушење цигари се зголемува со бројот на испушени цигари дневно и бројот на пушени години. Луѓето кои пушат имаат околу 20 пати поголем ризик од рак на белите дробови во споредба со оние кои не пушат.

2. Пасивно пушење

Изложеноста на пасивен чад од тутун е исто така фактор на ризик за рак на белите дробови. Пасивниот чад е чадот што доаѓа од запалена цигара или друг тутунски производ или што го издишуваат пушачите. Луѓето кои вдишуваат пасивен чад се изложени на истите агенси што предизвикуваат рак како и пушачите, иако во помали количини. Вдишувањето пасивен чад се нарекува неволно или пасивно пушење.

3. Семејна историја

Семејната историја на рак на белите дробови е фактор на ризик за рак на белите дробови. Луѓето со роднина кој имал рак на белите дробови може да имаат двојно поголема веројатност да добијат рак на белите дробови отколку луѓето кои немаат роднина кој имал рак на белите дробови. Бидејќи пушењето цигари има тенденција да се пренесува во семејствата и членовите на семејството се изложени на пасивно пушење, тешко е да се знае дали зголемениот ризик од рак на белите дробови е од семејната историја на рак на белите дробови или од изложеност на чад од цигари.

4. ХИВ инфекција

Инфекцијата со вирусот на човечка имунодефициенција (ХИВ), причината за синдромот на стекната имунодефициенција (СИДА), е поврзана со поголем ризик од рак на белите дробови. Лицата инфицирани со ХИВ може да имаат повеќе од двојно поголем ризик од рак на белите дробови од оние кои не се инфицирани. Бидејќи стапките на пушење се повисоки кај оние заразени со ХИВ отколку кај оние кои не се заразени, не е јасно дали зголемениот ризик од рак на белите дробови е од ХИВ инфекција или од изложеност на чад од цигари.

5. Фактори на ризик од животната средина

• Изложеност на зрачење: Изложеноста на зрачење е фактор на ризик за рак на белите дробови. Зрачењето од атомска бомба, радиотерапијата, тестовите за снимање и радонот се извори на изложеност на зрачење:
• Зрачење од атомска бомба: Изложеноста на зрачење по експлозија на атомска бомба го зголемува ризикот од рак на белите дробови.
• Радиотерапија: Радиотерапијата на градите може да се користи за лекување на одредени видови на рак, вклучувајќи рак на дојка и Хоџкинов лимфом. Радиотерапијата користи рендгенски зраци, гама зраци или други видови зрачење кои можат да го зголемат ризикот од рак на белите дробови. Колку е поголема дозата на зрачење што се прима, толку е поголем ризикот. Ризикот од рак на белите дробови по радиотерапијата е поголем кај пациенти кои пушат отколку кај непушачи.
• Сликовни тестови: Сликовни тестови, како што се компјутеризираната томографија (КТ), ги изложуваат пациентите на зрачење. Спиралните КТ скенирања со ниска доза ги изложуваат пациентите на помалку зрачење отколку КТ скенирањата со повисока доза. При скринингот за рак на белите дробови, употребата на спирални КТ скенирања со ниска доза може да ги намали штетните ефекти од зрачењето.
• Радон: Радонот е радиоактивен гас што се добива од распаѓањето на ураниумот во карпите и почвата. Се пробива низ земјата и протекува во воздухот или водоснабдувањето. Радонот може да влезе во домовите низ пукнатини во подовите, ѕидовите или темелите, а нивоата на радон може да се акумулираат со текот на времето.

Студиите покажуваат дека високите нивоа на радон во домот или работното место го зголемуваат бројот на нови случаи на рак на белите дробови и бројот на смртни случаи предизвикани од рак на белите дробови. Ризикот од рак на белите дробови е поголем кај пушачите изложени на радон отколку кај непушачите кои се изложени на него. Кај луѓето кои никогаш не пушеле, околу 26% од смртните случаи предизвикани од рак на белите дробови се поврзани со изложеност на радон.

6. Изложеност на работното место

Студиите покажуваат дека изложеноста на следниве супстанции го зголемува ризикот од рак на белите дробови:

• Азбест.
• Арсен.
• Хром.
• Никел.
• Берилиум.
• Кадмиум.
• Катран и саѓи.

Овие супстанции можат да предизвикаат рак на белите дробови кај луѓе кои се изложени на нив на работното место и никогаш не пушеле. Како што се зголемува нивото на изложеност на овие супстанции, се зголемува и ризикот од рак на белите дробови. Ризикот од рак на белите дробови е уште поголем кај луѓе кои се изложени, а воедно и пушат.

• Загадување на воздухот: Студиите покажуваат дека живеењето во области со повисоки нивоа на загадување на воздухот го зголемува ризикот од рак на белите дробови.

7. Додатоци на бета-каротен кај тешки пушачи

Земањето додатоци на бета-каротен (таблети) го зголемува ризикот од рак на белите дробови, особено кај пушачите кои пушат една или повеќе кутии цигари дневно. Ризикот е поголем кај пушачите кои пијат барем еден алкохолен пијалок секој ден.

Следните се заштитни фактори за рак на белите дробови:

1. Непушење

Најдобар начин да се спречи рак на белите дробови е да не се пуши.

2. Престанок со пушење

Пушачите можат да го намалат ризикот од рак на белите дробови со откажување од пушење. Кај пушачите кои се лекуваат од рак на белите дробови, откажувањето од пушење го намалува ризикот од нови видови на рак на белите дробови. Советувањето, употребата на производи за замена на никотин и антидепресивната терапија им помогнале на пушачите да се откажат засекогаш.

Кај лице кое се откажало од пушење, шансата за спречување на рак на белите дробови зависи од тоа колку години и колку пушело лицето, како и од времето поминато од откажувањето. Откако лицето ќе се откаже од пушењето 10 години, ризикот од рак на белите дробови се намалува за 30% до 60%.

Иако ризикот од смрт од рак на белите дробови може значително да се намали со откажување од пушење подолг временски период, ризикот никогаш нема да биде толку низок како кај непушачите. Затоа е важно младите луѓе да не почнуваат да пушат.

3. Помала изложеност на фактори на ризик на работното место

Законите што ги штитат работниците од изложеност на супстанции што предизвикуваат рак, како што се азбест, арсен, никел и хром, можат да помогнат во намалувањето на ризикот од развој на рак на белите дробови. Законите што го спречуваат пушењето на работното место помагаат во намалувањето на ризикот од рак на белите дробови предизвикан од пасивното пушење.

4. Помала изложеност на радон

Намалувањето на нивоата на радон може да го намали ризикот од рак на белите дробови, особено кај пушачите на цигари. Високите нивоа на радон во домовите може да се намалат со преземање чекори за спречување на истекување на радон, како што е запечатување на подруми.

Не е јасно дали следново го намалува ризикот од рак на белите дробови:

1. Исхрана

Некои студии покажуваат дека луѓето кои јадат големи количини овошје или зеленчук имаат помал ризик од рак на белите дробови од оние кои јадат мали количини. Сепак, бидејќи пушачите имаат тенденција да имаат помалку здрава исхрана од непушачите, тешко е да се знае дали намалениот ризик е од здрава исхрана или од непушење.

2. Физичка активност

Некои студии покажуваат дека луѓето кои се физички активни имаат помал ризик од рак на белите дробови од луѓето кои не се. Сепак, бидејќи пушачите имаат тенденција да имаат различно ниво на физичка активност од непушачите, тешко е да се знае дали физичката активност влијае на ризикот од рак на белите дробови.

Следните работи не го намалуваат ризикот од рак на белите дробови:

1. Додатоци на бета-каротен кај непушачи

Студиите на непушачи покажуваат дека земањето додатоци на бета-каротен не го намалува ризикот од рак на белите дробови.

2. Додатоци на витамин Е

Студиите покажуваат дека земањето додатоци на витамин Е не влијае на ризикот од рак на белите дробови.

Извор:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR62825&type=1